Cantatedienst

Liturg:  ds. Evert Jan de Wijer in de Dorpskerk

Te bekijken via www.kerkdienstgemist.nl en ook later terug te kijken.

De liturgie kunt u hier vinden.

Koor en Orkest van het Haags Barokgezelschap o.l.v. Gilles Michels

Vandaag haar 200ste cantate!

Het Haags Barokgezelschap viert vandaag een jubileum: zij voeren hun 200ste cantate uit. Dat is BWV 11 Himmelfahrts Oratorium.

Sinds 1989 doen ze dat ’s morgens in de Badkapel, Scheveningen, en ’s avonds in de Dorpskerk van Wassenaar.

Bach was een meester in het uitbeelden van de menselijke emoties. Door de oude stemming had elke toonsoort een eigen karakter. Uiteraard speelt ook de maatsoort een belangrijke rol: dit was in Bachs tijd de aanduiding voor het tempo (en waar de accenten liggen). Ook de instrumentkeuze is bepalend voor de sfeer. Maar vooral de toonvolgorde en de afstanden daartussen raken ons nog steeds in het hart. Omhoog of omlaag, veel noten werden ‘gestuurd’ door de tekst.Zoals gezegd worden de (avond)cantatediensten in de Dorpskerk sinds 1989 verzorgd door het Haags Barokgezelschap. Dit ensemble is in 1984 opgericht door Jaap Hillen.

Jaap Hillen (1923-2008) was een geboren koorleider. Zo was hij dirigent van vele koren in heel Nederland. In 1986 richtte hij de cantorij van de Nieuwe Badkapel in Scheveningen op. Als organist was hij vanaf 1949 verbonden aan de Grote- of Onze Lieve Vrouwekerk in Breda. In 2008 is Jaap Hillen opgevolgd door Gilles Michels (1961). Gilles volgde zijn opleiding aan het Sweelinck Conservatorium te Amsterdam (Schoolmuziek) en aan het Rotterdams Conservatorium (koordirectie).

In Wassenaar volgen we deze opzet van cantatedienst :
– Orgelspel – gebaseerd op een koraal uit de cantate door een tijdgenoot of van de meester zelf
– Votum en Groet – Aanvangslied – Gebed – Lezing(en) van de zondag waarvoor de cantate geschreven is –
– Lied, aansluitend bij de lezing(en) – Overweging – Cantate – Gebed, Het Onze Vader of een Avondgebed
– Slotlied, indien mogelijk aansluitend bij de cantate – Orgel:meestal een compositie van J.S. Bach

Van harte welkom!

De term ‘cantate’ ontstond in de zeventiende eeuw in Italië. Het was een term voor vocale muziek met daarin veel ruimte voor expressie en effecten. Die vocale muziek begon met aria’s voor solostem (G. Carissimi en B. Strozzi), later werden dit ‘concerten’ voor 4 zangers met basso continuo aangevuld met andere instrumenten, indien voorradig (L. Viadana en A. Grandi). Op de stijl van laatstgenoemden ging Heinrich Schütz door met zijn ‘Geistliche Konzerte’. Op deze weg borduurde D. Buxtehude voort en in zijn spoor J.S. Bach en zijn tijdgenoot G.PH. Telemann.

De Lutherse theoloog en dichter Erdmann Neumeister (1671-1756) is verantwoordelijk voor de term ‘cantate’ als aanduiding voor Lutherse kerkmuziek van na 1700. Hij voegde poëtische teksten toe aan de Bijbelteksten en koralen die tot dan toe op muziek werden gezet, en vormde dit tot een geheel van ca. 20 minuten. Als gevolg van de 30-jarige oorlog was er een enorme behoefte aan een verbindende factor binnen de Lutherse Kerk, waardoor deze Neumeister-cantate snel populair werd. Zo kwam de cantate als plaatsvervanger van het evangeliemotet, dat tot dan toe had gefunctioneerd als verdieping van de Bijbellezing.

In juni 1723 begon Johann Sebastian Bach als cantor van de Thomaskerk in Leipzig. Vanaf dat moment schreef hij wekelijks een cantate. Daarin werd de Bijbellezing van die zondag toegelicht als een muzikale preek, met aria’s en recitatieven. Ze klonken na de evangelielezing, voor de preek.